De laatste Sprinter over de Zoetermeer Stadslijn

» Foto's van eigen makelij

Het is 2 juni 2006. De dag die de geschiedenisboekjes zal ingaan als de laatste dag van de Hofpleinlijn en de Zoetermeer Stadslijn 'as we know it'. Maar bij de spoorwegen kennen ze een heel eigen definitie van een dag, en zo kan het gebeuren dat de laatste rit om 01:10 vertrekt. Stiekem op 3 juni 2006 dus.
Uw nachtbrakende Zoetermeerse reporter ging op stap, gewapend met twee fototoestellen, een vermoeide kop, en vooral veel weemoed.

Voorweg

Met de auto ga ik naar Den Haag. Onderweg stop ik bij Voorweg voor een paar foto's van een tweetal Sprinters in de avondschemering. Ik maak een praatje met een neger die het ook wel jammer vindt dat de Sprinter eruitgaat. Hij woont ook al een tijdje in Zoetermeer en had wel een band met de Sprinter, aldus hemzelf

Rit 1

Op perron negen van Den Haag Centraal worden door een servicemedewerker krakelingen uitgedeeld vanaf een dienblad. Leuke attentie!

Op het station Den Haag Centraal aangekomen neem ik de Sprinter naar Zoetermeer. Het is de trein die het laatst rijdt over de sporen tussen Nootdorp Aansluiting en Laan van Nieuw Oost Indië. Bovendien geeft dat de kans om nog wat foto's te maken van de trein en de nachtelijke omgeving, zodat ik de laatste rit rustig kan meemaken.
De rit verloopt zonder bijzonderheden. een paar mensen luisteren muziek via de mobiel, net iets te hard. Voor de rest mensen op weg naar huis en/of terugkerend van een cafeetje in het centrum. Het is een avondrit, zoals er duizenden aan vooraf zijn gegaan.
Ik maak wat foto's, dit tot verwondering van sommige reizigers.

Op de terugweg stap ik uit op Laan van Nieuw Oost Indië. Fotootje van het nu lege vertrekbord. Ik ben niet de enige die foto's maakt. Er staat ook een filmer en een fotograaf. Tijdens bijzondere gebeurtenissen bij het spoor komen er steevast vanuit alle hoeken vreemde figuren opgedoken. Gelukkig behoor ik daar zelf ook toe. Kent u die bekende videoclip 'Thriller' van Michael Jackson?

Ik loop naar spoor vier (richting Zoetermeer/Hofplein), voor nog wat foto's. Er komt een drietal mensen aangelopen dat de Sprinter wil pakken. "Je hebt net de laatste gemist", zeg ik hen. "Dat zal toch wel meevallen, morgen weer een dag" is hun repliek. Maar na wat gepraat heen-en-weer herinneren de dronken lui weer dat er iets was met de Sprinter. "Die lijn gaat over naar Prorail!". Daarop antwoord ik zonder al te veel betweterigheid: "Je bedoelt waarschijnlijk RandstadRail". Na een kort gesprekje over mijn camera, die van het verkeerde merk zou zijn, raad ik ze aan om te lopen naar Den Haag Centraal waar om 1:10 de laatste trein gaat, de allerlaatste.

Ikzelf volg mijn advies ook op. Via het Bezuidenhout kom ik op het busplatform. Aangezien mijn kaartje zojuist niet gestempeld is, ben ik zo brutaal deze te 'recyclen' voor de tweede rit. Heel ondeugend, ik weet het.

Rit 2

Op spoor 5 -de laatste trein rijdt via de Nootdorpboog en vertrekt daarom helaas niet vanaf het oude vertrouwde spoor 9- komt de trein net binnen rijden. Het zijn twee Citypendels, de 2027 en de 2029, speciaal voorzien van afscheidsteksten. Er staat een handvol aan fotografen, deels hobbyist, deels pers. Op het moment dat de trein stilstaat, komt een grote groep mensen aangelopen vanuit de hal. NS-personeel, ik herken ze van gezicht. Ze zijn in een uitgesproken jollige bui. Dit wordt hun feessie, zo veel is duidelijk.
Het verrast me: ik had ergens toch verwacht dat de Sprinter en ik in eenzaamheid afscheid van elkaar moesten nemen. Nu delen we onze weemoed met velen anderen.

Op het perron is het eveneens al druk. Het personeel duikt een coupé in, en hangt slingers en ballonen op. Mooi en symphatiek!
Via de omroep worden mensen opgeroepen om op deze speciale rit het NS-personeel te vergezellen door Zoetermeer, en samen een feestje te bouwen in de versierde coupé. Menigeen geeft hieraan gevolg. Ik kom een aantal bekenden tegen, waaronder de reizigers die ik op Laan van NOI voor verloren liet.

Al voor vertrek worden er mooie woorden gesproken via de omroep. Over het plezier waarmee jarenlang is gewerkt door het personeel. Over de soms zware tijden voor de controleploegen. Over de leuke reacties van de reizigers toen de criminaliteit keihard werd teruggedrongen. Iedereen bedankte iedereen.

Inmiddels heeft de trein zich in beweging gezet. Voor de laatste keer reden twee SGM'tjes als trein 13785/13786 vanuit Gvc naar Ztmsl.
Bij Leidschenveen wordt er gekeerd. Op het andere spoor staat de laatste Hofpleinlijn op de terugweg naar Den Haag Centraal (de 2023 en 2021). Er wordt wederzijds gesalueerd middels hard typhoneren (toeteren) als we naar Voorweg aanzetten. Op zich wel een machtig moment.

De ronde door Zoetermeer gaat voorbij eigenlijk zonder al te veel bijzonderheden. Zo hier en daar staan mensen met een fototoestel of filmcamera. De uitzinnige feeststemming dommelt even in, halverwege de ronde. Alle stations lijken toch wel een beetje opelkaar, en het is natuurlijk ook nog midden in de nacht.

In de boog tussen Dorp en Centrum West stijgt de spanning weer. "Bijna bij de laatste halte!" gonst het door de trein. De tweede aankomst bij Voorweg is natuurlijk symbolisch. Voor de laatste keer (dit begint een stopwoordje te worden) een Sprinter op de Stadslijn. Hierna is de Sprinter voorgoed weg uit het centrum van de stad. Iedereen stapt even uit om 'dat ene gevoel' te ervaren. Toch wordt er vlot weer vertrokken. Ondertussen schijnt ook een notoire zwartrijder voor de laatste keer uit de Sprinter gezet te zijn, dit overigens in goed overleg met het slachtoffer.

De groupies en de wazige hangjongeren bij discotheek Locomotion en de Boerderij staan vreemd te kijken als de rust wordt verstoord door twee kanariegele treinen, voluit toeterend. De machinist geeft flink 'gas' en we spurten de stad uit. Als een vliegtuig dat luidruchtig snelheid maakt en zich vervolgens in de lucht verheft en boven het maaiveld klimt, zo snelt deze Sprinter op de Voorwegse helling, verheven boven de stad op weg naar een onzekere toekomst.

Tot ziens Zoetermeer!

Langs het snelle stuk langs het Westerpark en de N469 staat een auto op de genoemde N-weg met zijn koplampen te seinen. Een hobbyist of een enthousiaste inwoner groet de Laatste.
Ik hang continu uit het raam. Straks met RandstadRail is het niet meer mogelijk: met 120 km/h de wind door de haren uit ons eigen vriendelijke gele treintje te hangen. Velen volgen mij voorbeeld.

Bij Leidschenveen moet de machinist weer omlopen. Tegelijk wordt binnen, in een iets te jolige bui, besloten om ondeugend te zijn. Een conducteur wil nou ook wel eens een bankzitting naar buiten smijten. En zo geschiedt. Een deur wordt opengesleuteld, en hop: daar verdwijnt één van de gifblauw-groene zitting in de nacht op het naastgelegen spoor van het emplacement van Ldd. De machinist is met hulp van een persman zo vriendelijk de bank weer terug te schuiven op het balkon.

Nabij Ypenburg gaat de rem erop, redelijke straf ook. Het was al aangekondigd: lekker noodremmetje trekken.

En dan het Slot. We remmen af, want we rijden de Binckhorst binnen. Einde van de reis.
Beide typhoons worden in werking gesteld en gaan bijna niet meer uit. De laatste meters zullen luidruchtig zijn. Iedereen in Voorburg zal weten dat de Stadslijn voor het laatste rijdt. Heel wat mensen zullen nu, 02:17, wakker worden en zich storen aan dat getoeter bij de Utrechtse Baan. En wat kan het ons eigenlijk ook schelen? Dit is ons feestje en iedereen zal het weten ook!

Het is een bijzonder indrukwekkend gevoel om met groteske herrie, in het holst van de nacht het verlaten emplacement van Den Haag Centraal op te rijden, de grootste sjoelbak van Nederland naderend. Met de meters komt het einde dichterbij.

We rijden spoor 1 van Den Haag Centraal binnen. Er staan veel mensen op het perron. Even denk ik dat dit een speciaal ontvangstcomitee is, maar het blijken wachtende reizigers voor de nachttrein naar Schiphol, Amsterdam en Utrecht. Menigeen -waaronder ook kinderen- staan met vingers in de oren tegen het werkelijk oorverdovende geluid dat de twee Sprinters produceren onder de kap van Gvc.

Een remschok, en de trein is tot stilstand gekomen. Nog een laatste afscheid toet en dan zwijgen de treinen.
Alsof het een alledaagse spitsrit is en de ambtenaren naar hun werk togen, stappen alle inzittende uit en begeven zich naar de uitgang van het station. De rangeer doet het licht uit en maakt de trein klaar voor de terugrit naar het opstelterrein. En misschien is dat maar goed ook. Een beetje relativeren kan geen kwaad, zeker niet na zo'n opgeblazen reisverslag als dit. Zoals ik op Radio West zei: hoe leuk de Sprinter ook was, het blijft een ding. En ja, da's een dubbelzinnige opmerking.

Achter de Sprinters komt de nachtnettrein binnen. Het strenge front van de IRM komt dichterbij en sluit onze Sprinter op tegen het juk.
Zelf loop ik nog even naar spoor negen, zoals gezegd decennialang de thuishaven van de Stadslijn. Het is er stil. Of toch niet? Twee schoonmakers lopen in het spoor, prullen te ruimen. Desondanks weet ik een paar foto's te maken van een verstild verlaten spoor negen. De dag erna wordt het spoor waarschijnlijk in gebruik genomen door de treinen richting Leiden.

Centrum West

Met de auto terug naar Zoetermeer. Ik rijd nog even langs Centrum West. Ik had ook daar verwacht dat het er verlaten was. Maar een handvol werknemers in op dit onchristelijke uur bezig alle NS-eigendommen rigoreus te verwijderen. De stempelautomaat wordt met een sjofel uit de grond getrokken. De vertrekstaten zijn uit de infokasten gehaald, en de kaartjesautomaat is van het netwerk gehaald.

Vaarwel Sprinter. Waarwel RandstadRail. Leve RandstadRail!

Media

» Het feestje in de allerlaatste Sprinter naar Zoetermeer Video.google.com

» Binnenkomst van de allerlaatste Sprinter, ter hoogte van de Binckhorst Video.google.com

» De allerlaatste luidruchtige meters van de laatste Sprinter op de Zoetermeer Stadslijn Video.google.com

» Foto's van eigen makelij Maarten Batenburg, 3 juni t/m 5 augustus 2006