Maarten.OVcentraal » Reisverslag Nederlanddoor Maarten Batenburg
Locatie:Amsterdam, HoornDatum:14-12-2003
Vervoersmiddelen:trein,bus,metro,fietsFoto's:ja
Menu
Hoofdmenu
Mail
printer-versie v/d pagina
  (ook geschikt voor opslaan)

Reisverslagen Nederland
Busbaan N218 Spijkenisse - Zwartewaal
Rondje IJsselmeer
Bussen op Schiphol
HTM-lijn 4 & 23
Pijnacker onder stoom
Parkshuttle Kralingse Zoom - Rivium
HTM-lijn 17 & 56
Twee maal één
ICE & lijn 43
De LINT in de Achterhoek
Bus 60; 44 seconden
De eerste op de Hemboog Zaandam - Lelylaan
De gratis bus over de N44
Rondreis door de Hollanden, Flevoland en Utrecht
Verlenging RET-lijn 23 "IJsselmondelijn"
De plaatsing van de Nootdorpboog
De 'beruchtste' trein van Nederland
Met een boog om de Utrechtboog
De laatste Sprinter door Zoetermeer
Afscheid gele Sprinter-tweetje

Reisverslagen OV te water
Flevoferries
Flevoferries & Aquanet
Fast Flying Ferries
Fast Ferry & Waterbus
RET-Ferry Hoek van Holland

Reisverslagen buitenland
De Belgische kusttram
OV in Oostenrijk
Luxemburg: het busnet
Luxemburg: het spoorwegnet
Luxemburg - Saarbrücken
Scandinavië intro
Scandinavië naar Mora
Scandinavië Inlandsbanan 1
Scandinavië Inlandsbanan 2
Scandinavië Inlandsbanan 3
Scandinavië Mittnabotåget
Scandinavië Gråkallbanen
Scandinavië X2000

Verhalen
Eurostar 04346
Ultimate destination: Paris
Oneliner
Hansje

Schoolopdrachten
Beweging: Boom
Comenius Project (ned)
Comenius Project (eng)
Rozenburgse Sluis

Overige
Terragen
Recensie 'Lola Rennt'
Diversen

De eerste op de Hemboog Zaandam - Lelylaan

De 1e op de 3333, 1e op de 164
[printer-versie]

Reisschema
Trein:Den Haag Mariahoeve - Leiden - Schiphol
Buslijn 164:Schiphol - Sloten
Metro:Henk Sneevlietweg - Amsterdam Sloterdijk
Trein:Amsterdam Sloterdijk - Hoorn Kersenboogaard
Trein 3333:Hoorn Kersenboogaard - Schiphol
Trein:Schiphol - Zaandam - Schiphol
Trein:Schiphol - Leiden - Mariahoeve

Voorwoord

Op 14 december 2003 ging in heel Europa de nieuwe dienstregeling voor het openbaar vervoer in. In Nederland betekende dat tevens de indienststelling van de Hemboog en de Gooiboog. Een 'boog' is spoorse taal voor bocht.
De Gooiboog is de directe verbinding tussen de stations Naarden-Bussum en Almere Muziekwijk. De omweg via Weesp als men reist tussen het Nieuwe Land en Hilversum of Utrecht, wordt daarmee vermeden. Deze boog had al lang geleden aangelegd moeten zijn, getuige ongeduldige vermeldingen in de spoorliteratuur, nog vóór de opening van de Flevolijn eind jaren '80.
De al langer rijdende stoptrein Utrecht - Hilversum (ma-za 2x/uur), rijdt nu elk uur door naar Almere Buiten. In de spits rijden beide treinen per uur door. Bovendien rijden de treinen nu ook op zondag tussen Utrecht en Hilversum, waardoor de frequentie tussen die twee steden op de rustdag ook weer wat hoger ligt.
De Gooiboog is een simpele bochtafsnijding tussen beide spoorlijn. Het spoor naar Almere gaat gelijkvloers, het spoor de andere kant op ligt geheel verdiept om de sporen te kruisen en het natuurgebied niet te hinderen.

De Hemboog is de verbinding tussen Zaandam en Amsterdam Lelylaan, en bestaat voornamelijk uit viaduct. Dat viaduct staat pontificaal voor de deur van station Amsterdam Sloterdijk, het station waar nu nog overgestapt dient te worden als men van Noord-Holland naar de nationale luchthaven gaat. De omgeving bestaat uit het intensieve bebouwing voor de dienstverlenende sector, oftewel kantoren.

Beide bogen kenden een strakke planning voor de afbouw. De Gooiboog is slechts enkele dagen voor de ingebruik name voltooid, en dat geldt in iets mindere mate ook voor de Hemboog. Geen tijd om dingen te testen, geen tijd om de machinisten te wegleren.
Op zaterdag 13 december reed een trein met genodigden over beide bogen, de allereerste trein na de werktreinen.

Persbericht Prorail

Zaterdag 13 december heeft Minister Karla Peijs van Verkeer en Waterstaat de Gooiboog en de Hemboog geopend, twee nieuwe trajecten in het spoorverkeersnet. Zij deed dit in aanwezigheid van de heren B. Klerk (voorzitter Raad van Bestuur ProRail) en A. Veenman, president-directeur NS. De bogen werden een dag later, 14 december, opgenomen in de nieuwe dienstregeling van NS. Hiermee is de capaciteit van het spoor in de randstad weer verruimd, hoeven reizigers minder vaak over te stappen en neemt de reistijd voor veel reizigers af.

Hemboog
De Hemboog is een 3.300 meter lange spoorverbinding tussen de lijn Zaandam - Amsterdam Sloterdijk - Amsterdam Centraal en de lijn Amsterdam Centraal - Amsterdam Sloterdijk - Schiphol. Omdat de boog in een drukke stedelijke omgeving ligt, voor station Sloterdijk, is 2200 meter ervan als viaduct gebouwd. Het nieuwe traject zorgt voor een rechtstreekse treinverbinding tussen het noordelijk deel van Noord Holland en Schiphol. Reizigers hoeven niet meer over te stappen op Amsterdam Sloterdijk en de reistijd neemt met tien minuten af. Met de ingebruikname van de boog wordt het treinverkeer rond Amsterdam verlicht.

De openingstrein bestond uit e-loc 1501 van de Werkgroep Loc 1501, diverse bar en couchetterijtuigen en e-loc 1202 van het Nederlands Spoorwegmuseum. Bij het inrijden van de Schipholtunnel kreeg de achteroplopende 1201 een flinke overslag in een van de tractiemotoren, die in combinatie met de extreme vochtigheid leidde tot een ongewenste lekstroom. Het treinpersoneel constateerde een flinke rookontwikkeling uit e-loc 1202. Hierop werd besloten de 1202 niet meer te gebruiken en heeft de 1501 de gasten veilig terug gebracht naar Naarden-Bussum. Hopelijk is de schade aan museumloc 1202 niet al te groot en kan dit spoedig worden hersteld.

Bron: Prorail.nl 13 december 2003

Maar ik ben niet uitgenodigd voor deze genodigden-rit, en heb er van afgezien mijzelf uit te nodigen. Dus ik nam op zondag 14 december, de eerste normale trein. Waarvan een verslag.

De fietstocht

Het is zondagochtend 14 december 2003 04:35 als in Zoetermeer de wekker gaat. Vroeg dus. Na een ontbijt dat uitloopt vertrek ik om 05:45. Dat betekent dat ik nog een uur heb om op de fiets naar Den Haag Mariahoeve te komen. Dat is het dichtstbijzijnde station waar een zo vroeg mogelijke trein vertrekt. Een uur, maar wat voor een uur! Het stormt heel erg, en die wind staat natuurlijk recht van voren. Stampend op mijn trappers en met een zware rugtas met fototoestel trotseer ik de storm. Maar ik ben al bek-af als ik nog geeneens de bebouwde kom van de stad uit ben.
Dan volgt de Voorweg, het dijkweggetje tussen Zoetermeer en Leidschendam, in het open land. Omdat langs de fietstrook naar Leidschendam een vaart ligt waar ik gezien de windvlagen zeer beducht voor ben, ga ik spookrijden om mij een nat pak te besparen. Verkeerstechnisch deert dat niet, aangezien er totaal geen verkeer is op dit vroege tijdstip.

Min-of-meer levend met mijn tong ergens bij mijn koplamp hangend, bereik ik de Leidschendamse sluis waarna ik nog een laatste sprint trek naar het station. De splinternieuwe Sijtwende-tunnel in de Noordelijk Randweg passeer ik via een fietstunneltje met donkerblauwe wanden met lichtjes erin.

De treinreis

Den Haag - Schiphol
Het is 06:43 als ik aankom bij station Den Haag Mariahoeve. Hijgend trek ik een retourtje Hoorn Kersenboogaard. Via de buiten het station gelegen hellingbaan loop ik naar het perron. Er is verder helemaal niemand, zo kwart voor zeven op deze zondagochtend.
De trein komt rustig het station binnen. Het zijn twee plan V's, welke de eerste trein zijn tussen Den Haag Centraal en Leiden, en bovendien de eerste trein op de tussengelegen stations. Het nachtnet komt hier uiteraard ook langs, en bovendien rijden al sinds een uur de intercity's vanuit Rotterdam en Den Haag Hollands Spoor.

De eerste trein is al redelijk bezet. De reizigers zien er uit alsof het voor hun meer een heel late trein is; uitgeblust. Dat het buiten nog pikdonker is, helpt aan dit idee zeker. Onderweg wordt toch nog redelijk ingestapt. Iedereen gaat er in Leiden uit, aangezien deze trein om deze tijd nog niet door rijdt als stoptrein naar Haarlem en Zandvoort aan Zee. Aan de overkant van het perron staat de Intercity naar Amsterdam van 07:01 al klaar, welke ons bij Voorschoten al passeerde. In deze trein is het aanzienlijk drukker. Veel mensen met veel bagage; duidelijk Schiphol-reizigers. De reis verloopt zonder bijzonderheden, en ik stap in deze bijzin dan ook direct uit in Schiphol.

Schiphol
Op Schiphol is het al druk. Het is er altijd druk. Ik loop rechtstreeks de hal uit naar het busstation. Ook om deze tijd zijn er talrijke taxi's, en rijden de Zuid-Tangent en vooral de Sternet-bussen af-en-aan. Het Schiphol Sternet -de stadsbusdienst van de stad Schiphol- rijdt dag en nacht. 's Nachts elke 7½ minuut, in de spitsuren elke 2½ minuut.
Ik zoek ondertussen naar de haltepaal van nieuwe buslijn 164. Hij gaat vandaag voor het eerst rijden, en ben sceptisch of de haltepaal er al staat. En inderdaad, van de lijn is alleen een vertrekstaat te ontdekken. Buslijn 164 is een lijn van het GVB Schiphol - Sloten die deels de opgeheven lijn 197 Alphen a/d Rijn - Schiphol - Amsterdam Marnixstraat vervangt. De bus komt ver voor vertrektijd voorrijden. Netjes. De chauffeur rijdt de halte echter voorbij, duidelijk ook op zoek naar de haltepaal. Tot slot stopt 'ie bij de Sternet-halte. Ik loop er naar toe, te samen met twee andere reizigers. Zij stappen eerst in, zodat zij -zonder het zelf te beseffen- de eerste reizigers zijn van deze buslijn. Ze praten met de chauffeur over de nog niet aanwezige halte en de route, waarna ik kan instappen. Ik vraag om een stempeltje tot aan Sloterdijk, maar achteraf blijkt dit één zone te weinig gedaan.

De bus rijdt rustig over de vrije busbaan langs en door Schiphol. Het is nog steeds donker en de duizenden lampjes op de parkeerterreinen geven een sprookjesachtig beeld. Het is ook al bijna kerst! Op de busbaan mogen ook de busjes van de hotelservices. En dat zijn er nogal wat. Sommigen beginnen al om 04:30 of rijden zelfs 24-uur per dag van en naar de luchthaven. Een vliegtuig landt, een gaaf gezicht in het donker. Felle lampen ergens in de lucht, die dichter bijkomen, en dan voorbij scheren; het gebulder in de bus is onhoorbaar.

Na de halte van de Zuid-Tangent waar die luxe snelbus de snelweg oprijdt, rijden wij over een nog nieuwer stuk busbaan naar Sloten. De busbaan 'Oude Haagweg' ziet er goed uit. De snelheid ligt laag, maar dat ligt aan de zeer ruime rijtijden van deze lijn op dit vroege tijdstip. De bus remt plots en rijdt achteruit. We zijn een verkeerde afslag in gereden en dat wordt op deze wijze hersteld.
Voor de deur van het Academisch Centrum voor Tandheelkunde Amsterdam stap ik en de andere reizigers uit. Tussen daar en het metrostation Henk Sneevlietweg kon ik veel wandelaars tegen. Geen honden-uitlaters, dus wat doen ze daar?

De metro
Om 07:38 komt de metro -stipt op tijd. Het is de derde metro vandaag. Ik heb bijgestempeld, reizen met een gerust hart is mij een groot goed. Halverwege de rit zie ik controleurs op het perron, maar ik zie ze niet in de sneltram/metro verschijnen. De metro rijdt ook op dit tijdstip gekoppeld; het is ondanks/daardoor niet druk. Ik heb een hele bak voor mij alleen.
Bij metrohalte Vlugtlaan -naast de voormalige gelijknamige treinhalte- zie ik de Hemboog, klaar voor gebruik. Zal het me lukken de eerste te zijn? Vlak voor de oprit van het imposante betonwerk ligt een deel van het oude treinperron. Een beetje een bizar gezicht dat dit nog is blijven staan.
Bij Sloterdijk stap ik samen met de rest van de metroreizigers uit. Er zijn waarschijnlijk maar weinig mensen die verder willen naar het eindpunt Isolatorweg, dat zijn naam aandoet, verweg gelegen op een desolaat industrieterrein. Het is de bedoeling de lijn door te trekken naar Amsterdam Centraal, waardoor de lus van de Ringlijn gesloten zou worden. Studies schijnen aangewezen te hebben dat dit een succesvolle verlenging zou worden.

Voor wie zich verwondert dat ik van Schiphol tot aan Amsterdam Sloterdijk niet van de trein gebruik maak, maar wel een retourtje Mariahoeve - Kersenboogaard heb gekocht: dit was goedkoper, ondanks dat ik een deel van het kaartje niet gebruik. Ik heb alle mogelijk combinatie's geprobeerd, van enkeltjes met drie via's tot aan de onbekende maar toch echt bestaande rondreiskaarten.

Op Sloterdijk kijk ik een beetje rond want pas om 08:11 komt de trein naar Hoorn Kersenboogaard. Het is goed koud, en loop dan ook diverse ijsberen-maratons. Het wordt langzaam licht. Maar het is nog donker genoeg om de van binnenuit verlichte kantorencirkel ten noordoosten van Sloterdijk mooi te vinden. Het heeft iets weg van een vulkaan met een gloed van binnenuit.

Sloterdijk - Kersenboogaard
De trein bestaat -zoals ik verwachtte- uit een DDAR, een 'nieuwe' stoptreindubbeldekker. Ongebruikelijk genoeg heeft deze maar drie rijtuigen en een locomotief. Doorgaans is het altijd viertuigen, waarvan of vier meelopende rijtuigen en een loc, of drie meelopende rijtuigen en een motorrijtuig.
Het toilet blijkt ondergekotst, hopelijk blijft de geur niet in mijn kleren hangen. Ik heb bepaald geen behoefte aan de weeïge zoet-zure geur van half verteerd voedsel en bier.
Ik sla vele vrije zitplaatsen over om plaats te nemen in het koprijtuig onderin, waar ik lekker uit het raam kan hangen zonder anderen te hinderen met tocht en dergelijke. We rijden met een flinke vaart door de Hemtunnel. De inhammen bij nooduitgangen zorgen telkens voor een fikse luchtklap. Hopelijk blijft mijn bril op mijn neus. In Zaandam blijven we enige tijd staan. Mooi tijd om een foto te maken.

» Zaandam vanuit de dubbeldekker

De rit door Noord-Holland is mooi. Ik kom niet zo vaak in dit deel van Nederland. Een onbekend maakt een beetje onbemind. Maar wat niet is kan nog komen. Tussen Zaandam en Zaandam Kogerveld passeer je in een scherpe boog een spoorwegovergang. De andere kant op ga je daar met een viaduct overheen. Enerzijds omdat dit viaduct meteen ook de spoorlijn Zaandam - Alkmaar overbrugt, maar anderzijds wegens de verkeersveiligheid. De overweg is door de boog namelijk zeer onoverzichtelijk. Maar ook deze situatie is niet veilig, bleek begin jaren ´90. Een geduwde dubbeldekker onderlangs ontspoorde door een auto op het spoor, en knalde tegen een kolom van het viaduct. Ik meen dat er doden vielen. Het ongeval deed de discussie oplaaien of het wel verstandig is om zware locomotieven een lichte trein te laten duwen. Zo duwt de loc immers nog door terwijl de lichtere rijtuigen al stilstaan. Het verweer van NS en anderen was dat ook normale treinstellen vaak aangedreven zijn door één zwaarder rijtuig, en waarvan de kans dat die achterop loopt net zo groot is. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de Koplopers (ICM) en de Regiorunners (IRM).
Deze keer gaat alles goed. We stoppen nog te Zaandam Kogerveld, Purmerend en Purmerend Overwhere. De haltes zijn niet bijster verheffend. Er staan meer mensen te wachten voor de trein naar Amsterdam dan die naar Hoorn. Logisch. Zouden ze allemaal weten dat de stoptrein een kwartier is verschoven, waarschijnlijk niet. Ze zien er verveeld uit van het wachten op deze miezerige dag.

Voor Purmerend ligt alweer een nieuwe woonwijk. Hier is op de veel te lange termijn een station gepland, zo te zien heeft iedereen al een auto. Bovendien heeft de trein in Purmerend sterke concurrentie van de bus. Via vrije bustroken en -banen rijden in de spits talloze bussen per uur naar Amsterdam Noord en het Centraal. Ik zie zo'n gelede gele Connexxion-bus zoals ze alleen in Noord-Holland rijden, ergens verdwaald in de polder bij een keerlus.

Van een spoordijk is in dit lage land geen sprake. Nagenoeg op grasspriet-hoogte liggen de spoorstaven tussen het gras en -vooral- het water. Dit gebied toont als een zompige groene spons. De uitgestrektheid is indrukwekkend, al is het geen Noord-Oostpolder.

De conducteur komt langs; hij hoeft alleen mijn kortingskaart te zien, de rest gelooft hij wel. Ik vergeet hem te wijzen op het smerige toilet.

In Hoorn is de bloemenwinkel bezig met het uitzetten van de waar. Ook hier veel mensen naar Amsterdam, in Hoorn of Enkhuizen zal om deze tijd niet zoveel te doen zijn.
De treinen bij station Hoorn hebben lange tijd de vreemde gewoonte gehad per dagdeel afwisseld links of rechts te rijden. Dat had te maken met de overheersende stroom mensen die 's ochtends danwel 's avonds vanaf het busstation naar de trein naar respectievelijk uit Amsterdam ging. 's Ochtends stopte de treinen naar Amsterdam dan op het spoor naast het busstation, spoor 1, 's middags kwamen de treinen uit Amsterdam op spoor 1. Zover ik weet, was dit ook het geval op station Kersenboogaard, welke spoor ze daar reden maakt toch niet uit want vlak na dat station wordt het richting Enkhuizen enkelspoor. Tegenwoordig is het spoorgebruik gelijkgetrokken.

Tussen Hoorn en Hoorn Kersenboogaard ligt het spoortje van de stoomtram Hoorn - Medemblik. De maximum snelheid daar ligt heel laag, ik meen dertig kilometer per uur. Mijn dubbeldekker doet een vlot sprintje tot we in de buitenwijken zijn aanbeland. Hoorn Kersenboogaard. De conducteur mompelt tijdens het buitenom-naar-voor-voren-lopen iets onverstaanbaars over iemand die had moeten uitstappen maar die hij nog niet op het perron ziet. De trein vertrekt desondanks zonder vertraging.

Hoorn Kersenboogaard
Het is 08:54. Om 09:09 vertrekt 'ie: de eerste trein over de Hemboog. Deze nieuwe treinverbinding wordt bereden door de eveneens nieuwe treinserie 3300. Deze serie rijdt als stoptrein op het traject Hoorn Kersenboogaard - Hoofddorp, in de beschamend lage frequentie van slecht een keer per uur. De eerste trein op deze zondag zal de 3333 zijn, een mooi nummer.
Ik loop het perron af waar tien bakken langs passen, en loop via de spoorwegovergang, over het andere perron weer terug. Er staan een aantal mensen, zouden die ook op 3333 wachten? Eentje heeft een tas bij zich, waar best een fototoestel in zou kunnen zitten. Een hobbyist? Een persfotograaf?

Om de tijd te doden -het is best koud en de miezer zet door als regen- loop ik door een paar naastgelegen straten. Het is allemaal niet erg opbeurend. Niet alleen de spoorlijn staat bekend als een probleemlijn met vaak gedonder, ook de jaren '80-wijk Kersenboogaard staat genoteerd als probleemwijk. De gemeente is recent overgegaan tot preventief fouilleren in de omgeving van het station en het winkelcentrum. Momenteel is er echter niks te merken van dat alles. Er is niemand op straat, behalve dan een auto die behoorlijk hard door de smalle straten rijdt. En die groezelige gordijntjes en de hondenpoep, daar zou een treinhobbyist zich nog aan kunnen ergeren. En de motregen, daar zouden ze ook wat aan moeten doen!

De 3333

Achter me hoor ik een zwaar maar bedaard gebulder, gevolgd door het onmiskenbare gekrijs van plan V; de trein naar Hoofddorp is binnen gekomen. Als ik dichterbij kom, zie ik maar liefst drie stellen van het oudste materieel van de NS, mat 64 / plan V. Eerder was geprofeet dat deze treindienst zeer minimaal in het materieel zou zitten. Heel de kop van Noord-Holland wordt gereden met dubbeldeks-materieel, alleen de treinen op de dienst Kersenboogaard - Hoofddorp zouden met één stelletje enkeldeksmaterieel gereden worden.

» De 953 met gewassen ramen op Kersenboogaard

Voor de materieel-spotters vermeld ik dat voorste stel de 953 was. De andere reizigers op het perron kijken vertwijfeld naar de trein. Waarom komt de trein nauw van de verkeerde kant aanrijden? Is dit nou al de trein naar Amsterdam? Of zijn de deuren nog dicht? Nee, ik krijg ze gewoon open. Ik stap in, en neem plaats op een van de allervoorste klapzitjes tegen de wand van de cabine. Zó, deze plek neemt niemand me meer af!
Ik dood de tijd met lezen. Bij vertrek kijkt de conducteur -die de rest van de rit alleen om te sleutelen de cabine verlaat- vreemd op naar mij. Wat doet zo'n jongen nou op een klapstoeltje, terwijl er zes lege bakken zijn waar je gerievelijker kan zitten? Tja, sommige afwijkingen laten zich niet verklaren.

Na vertrek lees ik rustig verder over zuivel en kaas. Wisten we bijvoorbeeld dat Nederland het overgrote deel van de kaasproductie exporteert?
Op Hoorn vragen diverse mensen zich af of dit nou de trein naar Amsterdam is? Hij stopt immers wel op Purmerend en Zaandam? De conducteur haalt velen uit hun illusie. De trein naar Amsterdam Centraal zit er vlak achter. Om diverse, soms minder duidelijk redenen rijdt de serie 3300 naar Amsterdam vlak vóór, en naar Hoorn vlak ná de andere stoptrein.

Tussen Hoorn en Purmerend breekt plotseling de zon door de tot dan dikke bewolking. Een hel licht schijnt de trein binnen. Het is als een glimlach na een huilbui, de regendruppels op de ruit getuigend. Iemand zet de natte trein in een reusachtig spotlicht, de heel vroege ochtend is nu definitief voorbij.

De Hemboog

Station Zaandam nadert. De omroep kraakt. Een ferme mededeling dat deze trein niet naar Amsterdam Centraal rijdt, maar naar Lelylaan, Schiphol en Hoofddorp. Ook vertelt de stem dat we als eerste reizigerstrein over de Hemboog zullen rijden. Leuk, dat men er aan refereert. Sympatiek toch? De spaarzame reizigers die onderweg zijn ingestapt, verroeren geen krimp. Zo te zien is iedereen goed voorbereid op de nieuwe lijn, of doof.

Ik hang al uit het raampje als we Zaandam nog niet eens binnengerold zijn. De conducteur lacht, en schampert: "Het duurt nog effe hoor", met onvervalste Amsterdamse ondertoon. Maar dan, dan gaan we rijden! Ik sjees voor de tweede keer vandaag door de drie-sporige Hemtunnel. Eenmaal aan de overkant maken we de ruime boog richting het stadscentrum. Rondom havens, industrie en verlaten brede wegen die bij voorgenoemde voorzieningen horen. Het westelijk havengebied. Een machinist van een tegentrein groet de ploeg van mijn trein. Een groet aan De Eersten over de Hemboog? Hoor ik niet ook radioverkeer op de telerail uit de cabine schallen?

Het naderende sein dat de splitsing afdekt staat op knippergroen met een oplichtende '8': Het is groen, we mogen door, maar we zullen een afbuigende wissel berijden met een maximum toegestane snelheid van 80 kilometer per uur.
En inderdaad, het wissel komt dichterbij, een lichte schok, en we zijn op nieuw spoor. Het is nog flink beroest. We rijden steil omhoog over een van de twee viaducten die de Hemboog vormen. We buigen vlak voor het stationsplein af naar het zuiden. Het uitzicht is redelijk gaaf. Het is te merken dat de machinist hier voor het eerst rijdt. Het gaat voorzichtig aan, vooral helling af. Onderaan de helling voegen we in het spoor uit Amsterdam Centraal, en zijn we op de Westtak.

Zo, ook weer gebeurd. Dat was hem dus, de Hemboog. Maar er zijn twee bogen, elk spoor heeft zijn eigen viaduct. Dus, nog een keertje terug.

Utrechtboog

Nou, wat een kik was dat! Voel je die adrealine? Wie de Hemboog indrukwekkend vindt, zwevend boven het stationsplein en langs de kantoren, staat nog veel leuks te wachten. Momenteel wordt elders in Amsterdam gewerkt aan de Utrechtboog, de directe verbinding tussen Amsterdam Bijlmer aan de spoorlijn uit Utrecht en Amsterdam Zuid/WTC aan de Zuidtak naar Schiphol. Zo kunnen er vanaf 205/2006 eindelijk snelle rechtstreekse treinen rijden tussen het midden van het land en de nationale luchthaven; het stoppertje elk half uur via Hilversum, Weesp en Duivendrecht even niet meegerekend.
Het project omvat de bouw van twee enkelsporige betonnen trogbruggen van maar liefst 1.500 en 1.600 meter. Da's andere koek. De maximum snelheid wordt ook hoger dan de matige 80 km/h van de Hemboog. De ruimere buitenbocht van de Utrechtboog is geschikt voor 160 km/h, de binnenboog 140. Dat betekent dat een intercity uit Utrecht (en niet stoppende op Bijlmer) voluit over de boog kan, 15 meter boven de golfbaan en de andere infrastructuur.

Hemboog revisited

We komen aan op Schiphol, de trein zal nog verder rijden naar Hoofddorp. Veel treinen doen dat, het keren daar kost minder kostbare spoor- en perronruimte dan op Schiphol. Later krijg ik te horen, dat ik beter op Lelylaan had kunnen uitstappen. Dan had ik een Plan U kunnen zien, de laatste trein van zijn soort: stokoude dieselstellen uit het oosten en noorden van het land. Ze zijn nu definitief weg, maar eentje maakte nog een soort afscheidstournee door het land. Op Lelylaan maakte de trein kop, om vervolgens terug te keren naar Zaandam over de Hemboog.

Hoe dan ook, ik koop een retourje Schiphol - Zaandam, en zoek naar het perron waar de stoptrein terug vertrekt. Dat is niet te vinden. Blijkbaar wordt de trein niet aangekondigd. Ook op de vertrekstaten en de speciale elektronische Schiphol-borden is niks te vinden. Later lees ik diverse verslagen waaruit blijkt dat ik niet de enige ben die te vergeefs zoekt naar een aankondiging van de stopper naar Hoorn. Ach, ik vind het wel. Het is spoor 3, vroeger gebruikt voor alle treinen naar Amsterdam Centraal, nu het spoortje met de vreemde eenden in de bijt.

Ditmaal is de Hemboger een enkel V'tje. Er stappen best wat mensen in, maar geen ziet er uit als een treinhobbyist. Ik blijk dit later verkeerd te hebben; op nl.reizen.ov is een verslag te lezen van iemand die hetzelfde stukje rijdt met dezelfde trein.

Voorin de trein zit de eerste klas, daar ga ik maar niet zitten. de voorste banken van de tweede klas deel ik in vanaf Lelylaan met een ouder echt paar. Ze zijn duidelijk verrast door de nieuwe trein, maar vinden het reuze praktisch. Ze bellen direct naar de familie, dat ze opgehaald kunnen worden op het station. Ze beseffen niet dat ze in de eerste trein noordwaarts over de Hemboog zitten. Strikt genomen zit de man van het echtpaar het meest voorin in de trein, want hij rijdt achteruit op de voorste tweede klasse bank. Nuja, jammer dan.
De rit over de boog is eigenlijk precies het zelfde als die de andere kant op. Alles went snel. Het spoor naar het zuiden staat erg dicht op kantoren aan de westkant, zie ik. In mijn herinnering van een excursie over het bouwterrein in 2001 of 2002, was het echter nog dichterbij. Hebben ze een pand gesloopt?

Hemboog retro

Eenmaal in Zaandam stap ik uit. Aangezien ik behoorlijk onbekend ben hier, verlaat ik het station aan beide zijden, bekijk de zuid-westelijke bushalte, en grits een foldertje weg van het loket. Het dak van Zaandam bestaat uit een rood-metalen vakwerk. Het steunt alleen in het midden van het perron en kraagt helemaal over het treinspoor uit.

Van de Centrale Trein Aanwijzer (CTA) die boven het perron hangt, is een flapje kapot, waardoor diverse routemogelijkheden door elkaar lopen. De trein rijdt nu naar Schiphol via Amsterdam Sloterdijk, -Centraal en -Lelylaan. Verwarring alom onder de wachtenden. Het flapje aan de andere zijde van de CTA doet het wel goed, maar dat zien maar weinigen.

De trein terug naar Schiphol bestaat maar liefst uit een DDAR. Zo'n dubbeldekker is ruimschoots voldoende voor het volk dat op het perron staat.
Enerzijds vrees ik voor de twijfelende reiziger die nu verkeerd instapt, aan de andere kant is het stiekem wel een beetje leuk. Maar enkele seconden na het instappen, komt de boordomroep tot leven. Deze meldt dat het bord op het perron defect is, en dat deze trein niet via Sloterdijk en Centraal rijdt. Bravo, treinpersoneel! Heel adequaat omgeroepen. Zo zien we het graag. Pluim!

Later lees ik op internet dat voorin de trein een aantal instappers direct weer uitstappen, maar in mijn coupé is geen beweging. En dat is opmerkelijk aangezien er toch zeker zeven mensen in mijn coupé zitten. Goed bezet voor de eerste dag van een treindienst, een zondag om 10:40. Zou deze verbinding een mooie toekomst hebben?

Ook tijdens de oversteek van de ene naar de andere spoorlijn -de derde keer Hemboog alweer vandaag- verroert mijn coupé geen vin. Wat zijn dit voor mensen? Hallloooho, kijk eens naar buiten, jôh!

Het heen en weer pendelen heb ik nu wel weer gehad, ik ga de boel hier verlaten. De stoptrein uit Hoorn geeft goede aansluiting op/van de sneltrein naar Den Haag Centraal. Die neem ik dan ook naar Leiden.

Terugreis

Op Leiden moet ik wachten op de stoptrein naar Den Haag Centraal. Om de tijd door te komen loop ik het perron af in de Haagse richting. Als ik ook de andere kant op zou willen lopen, ben ik wel even zoet. De langste Leidse perrons hebben een nuttige lengte van 680 meter, wat met een loopsnelheid van 5 km/h zo'n acht minuten duurt. En dan nog terug.
Als ik bijna terug ben, staat er een trein klaar voor vertrek. Dat is toch niet...? Ik zet het op een rennen. Even later begint de trein te rijden; het blijkt leeg materieel, inderdaad vertrekt er dus om deze tijd geen trein.

Er wordt opgeroepen dat de trein naar Haarlem vertraging heeft. Een vrouwtje op het perron naar Den Haag zegt tegen een andere vrouw dat dit natuurlijk niet waar kan zijn. De trein uit Haarlem staat immers gewoon aangekondigd! Een niet geheel logische gevolgtrekking.

De trein -die dus gewoon rijdt- bestaat wederom uit plan V. Ik neem plaats in de voormalige bagageruimte, en sukkel wat in. Gaap. Dat moet ik niet te vaak doen, om 04:35 opstaan. Bij Mariahoeve stap ik ondanks uit.

De fietstocht terug naar Zoetermeer valt me een stuk lichter dan de heenreis. De wind heb ik mee, al zijn de windvlagen soms hinderlijk.

Later op de dag moet ik voor verplichtingen nogmaals naar Amsterdam. Hierbij laat ik de Hemboog letterlijk en figuurlijk links liggen. De conducteur roept bij Schiphol de overstap naar Hoorn om. Kijk, zo verkoop je je diensten. Goed zo!

Eenmaal in Amsterdam, krijg ik een zware aanval van verkoudheid of griep, die precies alleen die middag, avond en nacht duurt. Oververmoeidheid? Na een beroerde slaaparme nacht ben ik om 05:29 wakker, precies één minuut voor de wekker. Fijn, een nieuwe dag!

Maarten Batenburg, december & januari 2003


 Maarten.OVcentraal is een site van Maarten Batenburg. Bezoek ook eens OVcentraal en ZoetermeerOV. Copyright 2004 - 2010.