De gratis bus over de N44

Sinds 5 januari 2004 zijn in Zuid-Holland de buslijn 88 en 95 gratis. Dus dat gaan we uitproberen.

Reisschema
Sprinter:	Zoetermeer Driemanspolder - Centrum West
Buslijn 204:	Centrum West - Leiden Centraal
Buslijn 41:	Leiden Centraal - Oegstgeest Haaswijk
Buslijn 88:	Oegstgeest Haaswijk - Den Haag Willem Witsenplein
Buslijn 23:	Den Haag Willem Witsenplein - Den Haag Oostinje
Tramlijn 6:	Den Haag Oostinje - Leidschendam Leidschenhage
Buslijn 40:	Leidschendam St. Anthoniushove - Den Haag Eendenplein
Buslijn 47:	Den Haag Eendenplein - Zoetermeer Centrum West
Buslijn 76:	Zoetermeer Centrum West - Zoetermeer Hugo de Grootlaan

De buslijnen en hun verhaal

De oostelijk lijnen
De gemeenten Noordwijk, Katwijk, Oegstgeest en Wassenaar zijn sterk gericht op de Leidse regio, maar ook op Den Haag. Niet voor niets reed vroeger de Gele tram en de befaamde Blauwe tram. Tegenwoordig zijn er tal van buslijnen tussen beide regio’s.
Buslijn 45 rijdt elk kwartier tussen Leiden Merenwijk en Den Haag Centraal, grotendeels via de Blauwe tramroute. De lijn doet goede zaken. Vanaf Leidschendam tot aan Den Haag Centraal rijdt de lijn samen met HTM-bus 22, waardoor daar acht bussen per uur rijden.
Buslijn 39 rijdt tussen Voorschoten en Naaldwijk via Voorburg en Rijswijk, en is een geknipt/geplakt overblijfsel van de vroegere buslijn 48 Leiderdorp - Delft. Deze bus leidt een beetje een vaag bestaan, hangend tussen een veredelde Haagse stadsdienst, een snelle en drukke verbinding tussen Naaldwijk en Rijswijk en een met lijn 45 doublerende ‘bejaarden’-route in het noord-oosten.
Aan de andere kant van het spoor -de trein is nog altijd de snelste manier om in het Leidse of Haagse te komen: de snelste doen er tien minuten over- liggen de meeste lijnen.

De 90
Het bekendste is wellicht lijn 90, de ellenlange lijn tussen Den Haag Centraal en station Haarlem, onderweg de Bollenstreek en geestgronden explorerend. De kort-trajectritten tussen Wassenaar en Den Haag worden tegenwoordig gereden door lijn 91, welke in Wassenaar een of twee haltes voor zijn eigen heeft. Op het gezamenlijk traject wordt een halfuursdienst, in de spits een kwartierdienst geboden. De mooiste lijn is zonder twijfel lijn 43. Een brave halfuursdienst tussen Den Haag Centraal en Leiden Centraal, via het beboste en be-landhuisde Wassenaar. De lijn kent sinds twee jaar spitsritten waarmee in de spits een vriendelijke kwartierdienst gereden wordt. Stadsgewest Haaglanden heeft twee jaar geleden duidelijk een goede slag weten te slaan voor het openbaar vervoer, aangezien ook een aantal sneldiensten uit het Westland verdubbeld werden in frequentie. Nog beter is dat in deze tijd van bezuinigingen -met Rotterdam als droevig dieptepunt- dat Haaglanden deze luxe heeft weten vast te houden.

Het drietal spitsbussen
Naast deze lijnen rijden er drie spitsbussen, te weten de lijnen 65, 88 en 95. De 65 rijdt tussen Leiden en Den Haag Houtrust. De route gaat door nagenoeg alle Leidse wijken buitenom, dus zonder passage van Leiden Centraal of het centrum. De lijn heeft zijn beste tijd zeker gehad, maar bestaat nog altijd. De lijn is een grijze Connexxion-Interliner, wat zoiets inhoudt als zijnde een snelbus met vast comfortabel materieel tegen strippenkaart-tarief. De lijn rijdt grotendeels over de N44, de smalle maar zeer drukke weg tussen Leiden/Wassenaar en Den Haag.

Al het bovenstaande geldt ook voor de 88, de bus tussen Oegstgeest en Den Haag. De lijn kende een nog roemrijker historie. De lijn is een rechtstreekse nakomeling van de Schipholbus. De Schipholbus was een door NS opgezette snelbusdienst tussen Den Haag Houtrust, Schiphol en Amsterdam, enerzijds om de -toen nog twee-sporige- spoorlijn tussen Den Haag en Amsterdam te ontlasten, anderzijds was Schiphol toen nog alleen over de weg te bereiken. De oervader van de Interliner, zegmaar.
Goed, de Schipholbus dus. Ooit is ‘ie verdwenen, waarschijnlijk met de komst van de Schiphollijn. Maar de 88 rijdt nog. Tot en met 12 december 2003 reed de lijn nog naar Houtrust. Een nieuwe lijn 188 reed vanaf Oegstgeest dezelfde route, maar week bij het Haagse Bos af, om via het Beatrixkwartier en Voorburg naar de Binckhorst te rijden. De lijn sloot op de halte Willem Witsenplein aan om lijn 65, zodat reizigers tussen Oegstgeest en Houtrust in de spits een kwartierdienst hadden. De 188, die nooit een daverend succes is geworden, is na twee jaar in 2003 op de 13e van de feestmaand opgeheven.

Wat is of was daar eigenlijk allemaal te beleven, dat Houtrust? Veel bussen hebben er heen gereden, maar hebt u dat eindpunt wel eens gezien? Troosteloze bedoeling op een brede weg naar nabij het havengebied, gelegen naast de bouwval van de restanten van het Houtrust-sportcomplex. Ach, het is wel te begrijpen. Op de route onderweg liggen vele kantoren, niet zelden van internationale allure, het Joegoslavië Tribunaal, Madurodam, vele kantoren langs de Raamweg, het Provinciehuis, het ministerie van V&W enzovoort.

Tot slot, de redelijk nieuwe lijn 95. Soort van opvolger van de 67, een spitssneldienst Den Haag - Wassenaar - Katwijk. De 95 rijdt een kwartierdienst in de spits, en vroeger in Noordwijk een lus.

Voor wie het allemaal niet meer duidelijk is: Resumerend rijden momenteel de volgende snellijnen:

Lijn 65 Den Haag Houtrust - N44 - Voorschoten - Leiden - Leiderdorp

Spitsritten, ’s ochtends voornamelijk in de drukste richting

Lijn 88 Den Haag Centraal - N44 - Transferium A44 - Oegstgeest

Maandag - vrijdag een uurdienst, in de spits elk kwartier

Lijn 95 Den Haag Centraal - N44 - Transferium A44 - Katwijk - Noordwijk

Maandag - vrijdag een uurdienst, in de spits elk kwartier

De lijnen 88 en 65 sluiten in Den Haag, halte Willem Witsenplein op elkaar aan om kruislings overstappen mogelijk te maken (de bussen rijden dus tussen Wassenaar en Den Haag achter elkaar aan).
De lijnen 88 en 95 vullen elkaar tussen Den Haag en Transferium A44 bij Leiden aan, zodanig dat de frequentie verdubbeld. In de spits rijden er dus acht bussen per uur naar Den Haag Centraal.

De gratis bus

De provincie Zuid-Holland wil al een tijd een proef met gratis openbaar vervoer. Haalt gratis lange afstands-busvervoer mensen uit de auto? Worden de files korter of groeien ze minder snel? Worden fietsers en wandelaars lui en nemen ze massaal de bus (ongewenste modaliteits-verschuiving). Leveren reizigers van andere buslijnen hun abonnement in?
De bekende gedeputeerde van Provinciale Staten Marnix Norder (PvdA) porde iedereen die gepord wou worden, en ook wie niet. In november 2003 ontstond even opschudding, doordat hij aankondigde dat hij twee miljoen uit wilde trekken en dat de proef door kon gaan. De VVD -over clichés gesproken- was verbijsterd. Maar blijkbaar is de oneinigheid gesusd, en vanaf 5 januari 2004 rijden de lijnen 88 en 95 gratis. Niet alleen op het traject aan de Haagse zijde ten opzichte van het transferium, nee, op beide hele trajecten. Het is dus meer dan enkel een gratis Transferium-bus geworden.

Betalen. De reis naar Oegstgeest

Enter Martijn Coenen. Martijn is mijn reisgezel voor vandaag, 30 januari 2004. Hij is student en enigzins ov-o-fiel. Tot zo ver Martijn.

We lopen naar de halte Viaduct Afrikaweg, niet ver van het dubbelstation Zoetermeer/Driemanspolder, vlakbij de A12-afrit en gelegen aan de Afrikaweg richting het centrum. Er komen hier en gaan dus best wat bussen.
» Een lijnennetkaart van Zoetermeer

We wachten op snelbus 204 naar Leiden van .29. Maar die komt niet opdagen. Pas na enig vernikkelen in de kou, besef ik dat het nog te vroeg is voor deze spitsdienst. Pas een uur later zal de Mercedes Integro op deze lijn voorbij stuiven. Een stomme fout, voor iemand die een -nee: dè- website over het Zoetermeerse openbaar vervoer beheert. Ik krijg dan ook terecht de quasi-wind van voren van Martijn.

De oplossing vinden we in de Sprinter vanaf Driemanspolder, van 15:41 naar Centrum West. Dan zijn we tenminste ergens. Nog immer balend lopen we naar het perron, waar ik stempel voor Leiden + één extra zone. We hebben onze zinnen gezet voor de gratis buslijn 88, vanaf Oegstgeest. En Oegstgeest ligt een zone verder dan Leiden. Openbaar Vervoer is soms kinderlijk eenvoudig.

De trein is te laat. Daardoor komen we niet om .48 aan op het centrale busstation, maar om .51. Da's te laat voor de 'tussenbus' van .50. Dat wordt dus nog een kwartier vernikkelen op het nogal kale busstation. Gelukkig hebben we in de Sprinter een gesprek gehad met een oud-klasgenoot, die wel al jaren niet gezien hadden. Het toeval wil, dat ik volgende week dezelfde klasgenoot wéér tegen het lijf loop. Zo zie je elkaar in een paar jaar niet, dan plots twee keer snel achter elkaar.

Naar Leiden toe is blijkbaar een probleem...
Zelfs de 204 van vijf over is te laat. Een aantal reizigers is al in de stopbus 170 gestapt, welke door Stompwijk en Zoeterwoude-Dorp rijdt. We nemen plaats links achter in de bus.

We rijden Zoetermeer uit en pikken onderweg nog een aantal reizigers op. In de ochtendspits is de 204 erg druk met met name studenten voor de Leidse Universiteit. De rit van 08:05 vanaf Centrum West wordt gereden met twee bussen. Samen met de (soms gelede) 170 staan er dus drie bussen bij het perron naar Leiden. Ook in de tegenrichting is de bus druk, tot vorig jaar trok het ministerie van Onderwijs veel reizigers bij de halte Aidaschouw. Al met al is de verbinding naar Leiden, zoals een chauffeur dat ooit noemde, het goudhaantje van de Connexxion-vestiging Zoetermeer.

Aan de zuidkant van Zoeterwoude-Dorp begint een vrije busstrook welke helemaal doorloopt tot aan de smalle Vlietbrug bij Leiden, om vervolgens weer door te gaan tot de Korevaarstraat, welke eigenlijk ook een busbaan is. De Vlietbrug kan nogaleens file veroorzaken als deze opengaat, namelijk. Bij het noorden van Zoeterwoude gaat de bus op een ventweg, om vervolgens bij het klooster de N-zoveel weer op te schieten. De 204 is met recht een snelbus.

...en toen waren we in Leiden...
We stoppen op de eerste halte in Leiden om iemand in te laten stappen, en dat terwijl de halte niet voor 204 (en 65) is bedoeld, maar alleen voor de 45 en 170, die overal stoppen. Bij station Lammenschans passeren we bus 65 naar Den Haag, waarover in de introductie meer stond.
We rijden vlot door de Leidse binnenstad. Veel sneller kan het met de tram niet worden, die wordt vast verplicht stapvoets te rijden door de bekende Breestraat. Bij het station stappen we uit, samen met de rest van de inzittenden.

...maar dan ben je er nog niet
We lopen naar het informatiebord met 'de stem', en bekijken wat de snelste route is naar Oegstgeest Haaswijk. We kiezen voor bus 41 naar Noordwijk.
Maar die vertrekt niet meteen nu direct, waardoor we opnieuw staan te vernikkelen. Minder. We spotten divers materieel, waar onder een heuse standaardbus en een Mercedes Citaro. Lijn 41 wordt vandaag gereden door een normale Mercedes O405. Afgezaagder kan het niet, maar het zijn redelijk bussen die trouw hun rondjes rijden. Volle bak vandaag. We moeten staan op het 'balkon', dat onderweg met behulp van een aantal koffers en tassen wordt omgevormd in een bagageplaats, wat het natuurlijk ook is. In Oegstgeest gaat er best wat uit, en wij volgens bij de halte bij de rotonde van de Haaswijklaan met de Kleyn Proffijtlaan.

Ik pak het dienstregelingsboekje erbij, en zie dat over een klein aantal minuten de gratis bus vertrekt vanaf zijn beginpunt Simon Vestdijklaan. We snelwandelen er naar toe. Pas daar zien we op de vertrekstaat dat ik -wederom- ongelijk heb. Ik keek in de haast natuurlijk alleen naar het takt, maar dat is 's middags natuurlijk een kwartier verschoven omdat met een verdubbeling van de frequentie je in de knoop komt met de andere bus die de frequentie nog eens verdubbelt op het gezamelijk deel. Begrijpt u het nog? Ik wel nu wel, maar toen had ik blijkbaar niet zo'n heldere dag.
We gebruiken de tijd om ons te laten vleien door hondjes die uitgelaten worden. Snuffel-snuffel. Meegebracht snoepgoed is keihard geworden. Als het tijd is voor vertrek, komen er twee chauffeurs naar buiten, die elk hun eigen bus opstarten. Eentje is genoeg voor ons. Het is de achterste, zegt de chauffeur van de voorste als we bij hem willen instappen.

En dan gratis op weg

We vertellen de chauffeur dat we geen kaartje hebben, dus deelt hij ons twee folders uit. Het bijgevoegde kaartje is een rood plastiek dingetje, formaat kredietkaart. Dat we toch een kaartje krijgen, is 'noodzakelijk'. Iedere reiziger van het openbaar vervoer moet namelijk een vervoersbewijs hebben. Een verzekeringskwestie. Je bent dan namelijk verzekerd voor het geval dat. Hoe dat dan zit met zwartrijders bij een aanrijding, benieuwt mij.

Onderweg stappen nog een aantal mensen in, waaronder een stel highe jongeren. Een beetje luidruchtig, maar meer ook niet. Uiteraard gaan ze helemaal achterin zitten. De route gaat door Oegstgeest, waar we na een tijdje de snelweg oprijden om bij de volgende afrit meteen weer d'r af te gaan. Hier ligt al jaren een zieltogend transferium. Mensen hebben geen zin om voor de laatste kilometers in de bus te stappen. Maar nu met de gratis bus is de parkeerplaats goed bezet.

Met een enkele instapper rijden we door het transferium en rijden we terug naar de A44. We rijden echter niet echt de A44 op, maar met een aparte busbrug er vlak bij, om vervolgens de ventweg op te rijden. Rechts is het Valkenburgse Meer, met de stoomtreintjes. Vroeger reed langs deze ventweg de Gele Tram, de interlokale tram van de HTM van Den Haag naar Leiden via Wassenaar.
Halverwege de rit ligt de American School, een gesloten blokkerig gebouw, bijna een gevangenis. Of proberen ze buitenstaanders juist buiten te houden? Bij Wassenaar gaan we dan weer de inmiddels tot N-status verlaagde weg op. De weg is voorzien van gedeeltes vrije busbaan of -strook. We kunnen dus redelijk doorrijden.

Rechts -in het donkere bos- staat het Huis met het Blauwe Dak, een belangrijk herkenningspunt voor wie op de N44 naar Den Haag rijdt. De N-weg is hier echt door het kwetsbare bos geperst. De vangrails zijn vervangen door betonblokken, volgens mij het New Jersey-model. De geluidsmuren staan er bovenop. De linker-rijstrook is smaller en verboden voor vrachtverkeer.

Onze bus wordt niet echt druk. De ritten die we op de andere weghelft voorbij zien rijden, zijn dat wel. Er worden duidelijke extra bussen ingezet, de frequentie is hoger dan elke 7,5 minuut.

Bij het Haagse Willem Witsenplein stappen we uit. Een reiziger wil overstappen op lijn 65, maar zoekt tevergeefs naar de aansluitende bus.
Wij lopen naar de halte Willem Witsenplein van HTM-buslijn 23, die echter heel veel meters van het gelijknamige plein ligt. We hoeven niet lang te wachten tot de volle bus komt voorrijden. We blijven maar twee haltes, tot aan Oostinje.

Bij het Oostinje is het einde van het tramviaduct vanaf Centraal waaraan ook de bekende en duurste tramhalte ooit, Ternoot, ligt. Vanaf hier met de tram richting de stad betekent straks vele kilometers kruisingloos rijden, want pas aan het einde van de tramtunnel bij de Brouwersgracht zullen de trams weer op straatniveau rijden.

Wij echter, nemen tram 6 naar Leidsehage. Het is druk, staan. Ik wordt door een vrouw met buggy een soort van aangewezen om te helpen tillen bij het uitstappen. Vlak voor Leidschenhage, onder de kruising met de Noordelijke Randweg, ligt een tramtunneltje. Het ziet er mooi afgewerkt uit.

De snelbus naar Leidschenveen rijdt net weg. Martijn benut de komende 29 minuten aan het bestellen van voedsel bij de MacDonalds in Leidschehage, en gezamelijk door het gesloten, en zeer winderige en koude winkelcentrum te lopen.
Om 18:30 gaat de laatste snelbus lijn 40 naar de nieuwbouwwijk Leidschenveen. Er rijdt ook al jaren een stopbus, lijn 47. Vroeger overdag een kwartierdienst, tegenwoordig een halfuursdienst. De bus rijdt tegenwoordig door naar Zoetermeer Centrum West, een route overgenomen van lijn 42 Den Haag - Leidschenveen - Zoetermeer. De 47 rijdt met kleinbussen (maximaal 23 personen), de 40 met -zo blijkt- Mercedes Integro's, waarvan een deel in Interliner-livrei.

De bus rijdt naar Leidschenveen via de nieuwe Noordelijke Randweg, ook wel bekend als de Sijtwende-tunnel. Een tunnel van Mariahoeve tot aan de A4, die deels bovengronds ligt. Een holle dijk dus.Bovenop ligt dan een wijkparkje van naastgebouwde woningen. Een zeer creatieve oplossing voor de inpassing van een snelweg door een stedelijk gebied.
Naast de autotunnel hebben ze meteen maar een tramtunnel aangelegd. De geprojecteerde lijn 19 Delft TU-wijk - station Delft - Ypenburg - Leidschenveen - Leidschendam laat door de bezuinigingen echter lang op zich wachten. Zelfs de vervangende bus waar eerst over gesproken werd, wordt nooit meer genoemd.

Binnen het kwartier zijn we in Leidschenveen. We worden gedropd bij een zeer modderige halte, midden op een kruispunt.

Het wachten op het taxibusje van lijn 47 naar Zoetermeer is een kwelling: koud en winderig. in de bus bestel ik een extra zone, aangezien ik me misrekend heb (het gaat lekker vandaag) bij het laten afstempelen in de Haagse stadsbus. De chauffeur begrijpt het niet helemaal, maar stempelt toch graag.
Met een redelijke gang rijden we langs het Sprinterspoor Zoetermeer binnen. Vlak voor eindpunt Centrum West rijden we rechtsaf de Afrikaweg op. Er is namelijk nog (steeds) geen verbinding naar het busstation vanaf de Amerikaweg. Het busje, en vroeger de grote bussen op lijn 42, moeten een 180-graden kering maken op een grote kruising in deze drukke invalsweg. Het kleinbusje doet dat door op de linkerrijstrook voor linksaf te gaan staan, de grote bussen door de busbaan aan de rechterkant te gebruiken.

Op Centrum West neem ik afscheid van Martijn, hij gaat nu zijn weg en ik de mijne. In de bus richting Oosterheem zit ik voor een stelletje. Nouja, stelletje, een jongen en een meid die elkaar kennen. De jongen praat voluit. Hij geeft haar op een gegeven moment het advies om na het eten van vis goed te wassen. Hij werkt zelf bij een vistent. Inderdaad, nu ruik ik een visgeur van hem stralen. Als dat maar niet blijft hangen in mijn kleren.

Maarten Batenburg
gereisd op 30 januari 2004
verslag af op 2 maart 2004